18 November 2015

Deall y dewisiadau o ran eich morgais, ar amseroedd da a drwg

Mae llawer ohonom yn euog o fyw yn y presennol o ran ein sefyllfa ariannol; yn byw o ddiwrnod i ddiwrnod (cyflog) heb gynllunio ar gyfer newid yn ein hamgylchiadau – er gwell neu fel arall. Ond mae gan fywyd arfer bach cas o ddrysu ein cynlluniau ar yr adegau mwyaf annisgwyl felly mae’n bwysig eich bod yn gyfarwydd â’r holl ddewisiadau ariannol sydd ar gael i chi petai eich amgylchiadau chi’n newid rywbryd.

Yr allwedd i fantoli cyllideb y teulu yw cadw rheolaeth ar eich materion ariannol, asesu incwm a gwariant yn rheolaidd a dod i ddeall y gwahanol ddewisiadau ariannol sydd ar gael i chi. Mae’n beth call i gychwyn gyda’ch morgais gan mai dyma wariant misol mwyaf y rhan fwyaf o bobl.

Wrth ystyried morgais newydd, gall perchnogion tai ganolbwyntio mwy ar y gost bresennol yn aml iawn yn hytrach na chwestiynau ‘beth petai’ neu bosibiliadau eraill. Er bod rhai amgylchiadau na ellir paratoi ar eu cyfer, gallwch helpu i wneud yn siŵr eich bod mor barod â phosibl i ymdrin â’r pethau da a drwg y mae bywyd yn eu taflu atoch trwy ddysgu am y dewisiadau ariannol sydd ar gael i chi.  

Pan fydd angen help llaw

O bryd i’w gilydd, bydd angen cymorth ychwanegol arnom ni i gyd. Efallai eich bod wedi arfer bod ag arian dros ben yn eich cyfrif ar ddiwedd pob mis ar ôl talu eich morgais, ond bod eich incwm o dan fwy o straen oherwydd ychwanegiad at y teulu, a’ch bod yn chwilio am gymorth. Ar y llaw arall, efallai bod gennych chi swydd sefydlog ac nad ydych chi wedi cynllunio ar gyfer colli eich swydd.  

Mae hi bob amser yn beth da siarad ag ymgynghorydd morgeisi i wneud yn siŵr eich bod yn cael y dewis gorau ar gyfer eich amgylchiadau gan fod nifer o lwybrau ar gael i chi. Un llwybr efallai fyddai ail-forgeisio ac ymestyn cyfnod eich benthyciad. Efallai y gallai rhywun sydd wedi bod â morgais am ychydig flynyddoedd ofyn am gael ymestyn cyfnod y morgais a rhannu cost y taliadau sy’n weddill dros fwy o amser, gan leihau’r taliadau misol.

Er nad yw’n addas ar gyfer pawb, gall hefyd fod yn ddefnyddiol i rywun sydd wedi colli ei swydd ymestyn cyfnod benthyciad ac ysgafnu baich y morgais ar ei wariant misol. Gallwch hefyd ddarganfod a yw eich darparwr morgais yn cynnig seibiant talu i helpu gyda sefyllfaoedd annisgwyl a allai ddod i’ch rhan. 

Fodd bynnag, mae bob amser yn ddefnyddiol cael Yswiriant Diogelu Taliadau Morgais, sydd wedi ei gynllunio i dalu eich taliadau morgais os ydych yn methu â gweithio oherwydd damwain neu salwch neu oherwydd diweithdra. Mae Yswiriant Diogelu Taliadau Morgais yn talu swm penodol bob mis i helpu tuag at gost eich taliadau morgais, neu eu talu’n llawn, yn dibynnu ar faint rydych chi’n ei dalu’n fisol am yr yswiriant, a gall hwn liniaru’r straen o fod heb waith.

Yn ystod yr amseroedd da

Wrth gwrs, mae pethau annisgwyl yn digwydd sy’n cael effaith gadarnhaol ar ein sefyllfa ariannol hefyd. Gall arian annisgwyl ddod yn sydyn o rywle, neu ddyrchafiad i swydd â gwell cyflog sy’n rhoi hwb derbyniol i’r balans yn y banc. 

Ond a ydych chi wedi ystyried beth fyddai’r defnydd gorau i’w wneud o arian annisgwyl o’r fath, neu beth fyddech chi’n ei wneud ag unrhyw arian dros ben yn eich cyfrif bob mis? 

I’r sawl sy’n ddigon ffodus i fod wedi derbyn arian annisgwyl, gall fod yn ddewis effeithiol dros ben i ad-dalu neu ordalu. Er nad yw’n rhywbeth y gall llawer iawn o bobl ei wneud, gall gordalu eich taliadau morgais fod yn ffordd effeithiol o leihau’r balans o dipyn i beth a chwtogi cyfnod y benthyciad.

Er bod gan rai morgeisi gyfyngiadau neu gosbau bychain am wneud gordaliadau, mae’n beth doeth i ddod yn gyfarwydd ag amodau a thelerau’ch morgais a gweld pa ddewisiadau sydd ar gael i chi. Mae’n bosibl y byddwch yn gallu clirio’r benthyciad neu wneud un taliad sy’n lleihau eich taliadau misol yn yr hir dymor rhag ofn y bydd newid er gwaeth yn eich amgylchiadau yn y dyfodol.

Yn yr un modd, efallai bod eich plant wedi gadael y nyth ac wedi cychwyn ar eu gyrfaoedd eu hunain a’ch bod felly yn ystyried rhyddhau peth arian er mwyn gallu mwynhau eich ymddeoliad heb fenthyca rhagor o arian. I chi, efallai y byddai symud i dŷ llai yn ffordd o adennill peth ecwiti er mwyn rhyddhau arian i fwynhau’r gweithgareddau y buoch yn eu cynllunio gydol eich oes.

Mae dewisiadau ar gael

Er gwaethaf yr hyn y mae’r rhan fwyaf o bobl yn ei feddwl, nid yw morgais yn ymrwymiad sefydlog am oes, ac mae modd ei newid i gyd-fynd â’ch amgylchiadau. Yn aml, gallwch wneud mân newidiadau i’ch ymrwymiadau ariannol a chael effaith fawr ar yr arian sydd ar gael i chi ei wario. Mae’n bosibl na fydd y cynnyrch a ddewiswyd gennych yn wreiddiol yn addas mewn blynyddoedd i ddod - dyna pam mae mor bwysig bod yn ymwybodol o’ch dewisiadau.

Yr allwedd i reoli morgais yn gyfrifol yw bod yn rhagweithiol yn hytrach na’n adweithiol. Efallai na allwch ddisgwyl yr annisgwyl, ond trwy gasglu gwybodaeth sylfaenol ynglŷn â’ch dewisiadau gallwch fod yn barod i ymateb er mwyn sicrhau bod eich sefyllfa ariannol yn parhau i fod yn iach. 

Published: 18/11/2015