Organ Donation

15 January 2015

Ymestyn allan yn y gweithle am ddewisiadau am roi organau

Ymestyn allan yn y gweithle ac yn y cartref er mwyn codi ymwybyddiaeth am ddewisiadau roi organau yn 2015.

Mewn llai na deuddeg mis, ar 1 Rhagfyr 2015, Cymru bydd y genedl gartref cyntaf i gyflwyno deddfwriaeth optio allan meddal ar roi organau. Fel rhan o'r ymgyrch gyfathrebu cyhoeddus 'Amser i Siarad', bydd cyfres newydd Cymru –gyfan o hysbysebion teledu, radio, awyr agored ac ar-lein yn cael ei lansio ar ddydd Llun 19 Ionawr. I gefnogi'r ymgyrch yn y cyfryngau torfol, mae gwaith ychwanegol hefyd yn cael ei gynnal ar draws ystod o gynulleidfaoedd targed penodol i godi ymwybyddiaeth a chynyddu dealltwriaeth o'r dewisiadau roi organau sydd ar gael fel rhan o'r ddeddfwriaeth, gan gynnwys gweithleoedd ar draws Cymru.

Cymdeithas adeiladu fwyaf Cymru, Principality, yw un o'r sefydliadau cyntaf i gofrestru i gefnogi'r ymgyrch a bydd yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru i ddarparu gwybodaeth i'w 1,000 o weithwyr dros y misoedd nesaf.  Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu ymuno â chyflogwyr mawr eraill yng Nghymru yn y sector preifat, cyhoeddus a gwirfoddol i sicrhau bod cyflogeion ar draws y wlad yn ymwybodol o'r newidiadau sydd ar ddod i'r gyfraith. Bydd y rhain yn cynnwys taflenni gwybodaeth ar ddesgiau, posteri arddangos drwy gydol swyddfeydd, gwybodaeth mewnrwyd ar gyfer yr holl weithwyr a stondinau gwybodaeth mewn mannau cymunedol. 

Meddai Hannah Poulton, Pennaeth Cyfathrebu Aml Sianel, Cymdeithas Adeiladu'r Principality, “Fel busnes Cymreig, rydym yn cymryd ein cyfrifoldebau tuag at ein staff o ddifrif. Rydym yn hapus i gefnogi ymgyrch ‘Amser i Siarad’ Llywodraeth Cymru gan fod y mwyafrif helaeth o'n gweithwyr yn drigolion Cymru, ac yn bwysig iawn eu bod yn ymwybodol ac yn gwybod am y ddeddfwriaeth arfaethedig ar roi organau.

"Mae'r gweithle yn rhywle mae nifer o sgyrsiau yn digwydd a beth bynnag eu barn, mae angen i weithwyr Principality fod yn ymwybodol o'r dewisiadau rhoi organau sydd ar gael iddynt cyn i'r ddeddf ddod i rym ar 1 Rhagfyr 2015. "

Un person sy'n gwybod yn rhy dda pa mor bwysig yw codi ymwybyddiaeth am roi organau. a'i botensial i achub bywydau, yw Kayleigh Old (28) o Danescourt yng Nghaerdydd. Mae delio â Ffibrosis Cystig wedi bod yn ffordd o fyw i Kayleigh am gyhyd ag y gall hi gofio. Cafodd Kayleigh, sy'n gweithio ar hyn o bryd ar gyfer yr Ymddiriedolaeth Ffibrosis Cystig yng Nghymru, ei diagnosis pan oedd ond dau fis oed. Mae hi wedi derbyn triniaeth barhaus ar gyfer yr anhwylder genetig byth ers hynny, sy'n effeithio yn bennaf ar yr ysgyfaint, ond hefyd y pancreas, afu a'r coluddyn.

Ers graddio o brifysgol, mae cyflwr Kayleigh wedi dirywio. Mae gweithrediad ei ysgyfaint wedi gostwng i lai na 30% o rywun sydd ag ysgyfaint iach ac o ganlyniad mae hi wedi bod ar ocsigen am y flwyddyn ddiwethaf. Erbyn hyn, mae Kayleigh ar y rhestr aros am drawsblaniad.

"Dwi erioed wedi gwybod unrhyw beth gwahanol mewn gwirionedd, mae Ffibrosis Cystig wedi bod yn ffordd o fyw i mi. Mae adegau anodd iawn wedi bod pan fyddaf wedi teimlo anhygoel o sâl, ac yna adegau pan nad wyf wedi teimlo mor ddrwg â phethau yn ymddangos yn llawer mwy optimistaidd."

“Mae'r flwyddyn ddiwethaf wedi bod yn ‘roller coaster’ go iawn. Gan fod gweithrediad fy ysgyfaint wedi gostwng yn sylweddol, rwyf nawr methu cael cawod neu goginio i mi fy hun - yr wyf yn dibynnu'n sylweddol ar fy rhieni i wneud llawer i mi."

"Daeth fy nghyflwr i bwynt lle'r oedd angen i mi gael fy nghynnwys ar y rhestr aros am drawsblaniad organ. Cefais fy nghyfarfod cyntaf gyda'r tîm trawsblannu ym mis Gorffennaf, ac yna ffeindio allan yr oeddwn yn mynd i fod ar y rhestr ym mis Hydref. Wrth gwrs ei fod yn rhyddhad go iawn i gael eich rhoi ar y rhestr am drawsblaniad, mae'n sicr yn gam i'r cyfeiriad cywir. Fodd bynnag, mae'r cyfan yn teimlo'n swreal iawn. Oherwydd fy swydd a dealltwriaeth o'r broses, yr wyf yn cydnabod fy mod i'n dal i chwarae'r gêm aros nes bod pâr o ysgyfaint yn dod ar gael."

"Rwy'n credu bod yr hyn yr ydym yn ei wneud yma yng Nghymru o ran y newidiadau i'r gyfraith roi organau i system o optio allan yn hollol wych. Drwy newid y system, bydd mwy o bobl yn dod yn ymwybodol o roi organau, a gobeithio y bydd mwy o bobl yn cydsynio i roi organau, fydd yn ei dro yn golygu mwy o organau ar gael i'w trawsblannu. Os ydw i'n ddigon ffodus i gael trawsblaniad ysgyfaint, bydd yn ail gyfle i mi. Ail gyfle hudol na fyddwn yn ei gael os nad oedd rhywun wedi cytuno i fod yn rhoddwr organ."

O 1 Rhagfyr 2015, y dewisiadau fydd:  

I fod yn rhoddwr, gall unigolyn: 

  • Cofrestru penderfyniad i fod yn rhoddwr (optio i mewn) neu 
  • Dewis gwneud dim. Os byddwch yn gwneud dim, byddwch yn cael eich trin fel os nad oes gennych wrthwynebiad i fod yn rhoddwr organau.  

I beidio â bod yn rhoddwr, gall unigolyn: 

  • Cofrestru penderfyniad i beidio â bod yn rhoddwr (optio allan)  

Fel y system bresennol, bydd unrhyw un yn gallu cofrestru penderfyniad i roi holl organau a meinweoedd neu i ddewis organau neu feinweoedd penodol. Tan 1 Rhagfyr, 2015, mae'r system optio i mewn ar hyn o bryd yn parhau ac ni fydd y caniatâd tybiedig yn berthnasol.

Gellir cael mwy o wybodaeth ar gael yn www.rhoiorganau.org. Dylai unrhyw fudiad a fyddai'n hoffi cymryd rhan yn yr ymgyrch ‘Amser i Siarad’ anfon e-bost i organ.donation@wales.gsi.gov.uk.

Published: 15/01/2015