Grandmother and child

24 March 2015

A ydych chi’n gwneud y mwyaf o’ch cynilion?

Mae Kate Murray, Rheolwr Arweiniol Cynhyrchion Cynilion Cymdeithas Adeiladu’r Principality, yn amlinellu pwysigrwydd gwybod beth yw eich dewisiadau o ran Cyfrifon Cynilo Unigol (neu ISAs).

Wrth i un flwyddyn dreth ddod i ben ac un arall ddechrau, mae ISA’s yn bwnc llosg i gynilwyr unwaith eto. Os ydych chi mewn sefyllfa i gynilo, ond heb wneud hynny eto, dyma’r amser i ystyried eich dewisiadau buddsoddi ar gyfer y 12 mis nesaf.

Yn ei Gyllideb yn gynharach yr wythnos hon, cyhoeddodd y Canghellor y bydd “lwfans cynilo personol” yn gwobrwyo cynilwyr o Ebrill 2016 ymlaen trwy beidio â threthu’r £1,000 cyntaf o incwm o gynilion y rheiny sy’n talu trethi ar y gyfradd sylfaenol, a’r £500 cyntaf i’r rheiny sy’n talu trethi ar y gyfradd uwch. Fodd bynnag, ni fydd y rhai sydd ar y cyflogau uchaf oll yn elwa.

Os ydych am wneud y mwyaf o’ch arian, mae ISAs yn gallu cynnig ffordd ardderchog o gynyddu gwerth eich cynilion i’r eithaf, gan eu bod yn caniatáu i unrhyw enillion grynhoi’n ddi-dreth – boed yr enillion hynny’n deillio o log neu dwf mewn buddsoddiadau. Nid yw hyn yn wir am gyfrifon cynilo eraill. Ond cyn ymrwymo i ISA, mae’n bwysig eich bod chi’n deall yn union beth yr ydych yn cydsynio iddo.

Bydd cymryd ychydig o amser yn y lle cyntaf i ddarganfod beth yn union yw ISA, pa wahanol fathau sydd ar gael, ac ai ISA yw’r dewis cywir i chi, yn talu ar ei ganfed i chi yn ddiweddarach.

Cafodd ISAs eu cyflwyno ym 1999. Er gwaethaf eu buddiannau helaeth, cawsant enw am fod yn gymhleth, er nad ydynt yn haeddu’r enw hwn mewn gwirionedd. Dim ond cynyddu wnaeth y dryswch am ISAs pan aeth Llywodraeth y DU ati i’w hailwampio’n helaeth ym mis Gorffennaf. Ond er gwaethaf y newidiadau a wnaed i’r lwfans ISA, yr un egwyddor sydd y tu ôl i’r cynnyrch, a’r gwir yw, mae’r newidiadau wedi rhoi mwy o ddewisiadau i’r cwsmer.

Mae gwahanol fathau o ISA ar gael, a’r rhai mwyaf cyffredin yw’r ISA Arian Parod a’r ISA Stociau a Chyfranddaliadau. Mae ISA Arian Parod yn ffordd effeithlon o ddiogelu eich cynilion ac mae’n gweithio fel cyfrif cadw arian parod traddodiadol. Mae ISA Stociau a Chyfranddaliadau yn addas ar gyfer cynilwyr sydd am fuddsoddi mewn marchnadoedd stoc. Yn wahanol i ISA Arian Parod, mae ISA Stociau a Chyfranddaliadau yn gyfle i chi elwa ar amrywiaeth eang o gyfleoedd i fuddsoddi. Gallai’r rhain gynnwys unrhyw beth, o gyfranddaliadau mewn cwmni, i fondiau llywodraethau neu gorfforaethau, ac ymddiriedolaethau buddsoddi. Mae ISAs Stociau a Chyfranddaliadau yn gweddu’n well i’r rhai sy’n dymuno cael adenillion mwy, ac sy’n fodlon mentro colli arian. Yn amlwg, rhaid i chi ystyried yn ofalus a allwch chi fforddio colli arian cyn buddsoddi mewn ISA Stociau a Chyfranddaliadau.

Un o’r buddion mawr sy’n gysylltiedig â chadw eich cynilion neu eich buddsoddiad mewn ISA yw eich bod chi, y cynilwr, yn cadw’r holl log a enillir mewn ISA Arian Parod, ac felly hefyd unrhyw dwf yng ngwerth y buddiannau sy’n cael eu dal mewn ISA Stociau a Chyfranddaliadau. Nid oes syndod felly bod llawer o gynilwyr yn dewis ISAs dros gyfrifon cynilo eraill.

Fel gydag unrhyw benderfyniad ariannol mawr, os nad ydych yn siŵr ai ISA Stociau a Chyfranddaliadau yw’r dewis iawn i chi, gallwch siarad â chynghorydd ariannol cyn penderfynu.

Pa un a ydych chi’n buddsoddi mewn ISA Arian Parod neu ISA Stociau a Chyfranddaliadau, cewch fuddsoddi’r un uchafswm lwfans i unigolion yn y naill neu’r llall, sef £15,000 yn 2014/2015 neu £15,240 yn 2015/2016. Ac mae’n bosibl cael y ddau fath ar yr un pryd. Hynny yw, cewch gynilo hyd at yr uchafswm blynyddol mewn un math o gyfrif neu rannu’r lwfans personol bob blwyddyn rhwng y ddau fath o ISA, er enghraifft, gallech dalu £5,240 i ISA Arian Parod a thalu £10,000 arall i ISA Stociau a Chyfranddaliadau.

Un o’r pethau pwysicaf i’w gofio am ISA yw’r elfen codi arian. Mae llawer o bobl yn credu na chewch chi gyffwrdd â’ch arian unwaith rydych wedi’i fuddsoddi, ond nid yw hyn bob amser yn wir.’Dyw hi ddim yn wir chwaith fod yn rhaid i chi gadw ISA am gyfnod penodedig er mwyn elwa ar ei fuddiannau di-dreth. Mae rhai ISAs yn mynnu eich bod yn gadael eich arian ynddynt am gyfnod penodedig, ond nid bob un. Felly, os yw rheolau’r cynnyrch unigol yn caniatáu hynny, cewch gael gafael ar eich arian ar unwaith heb golli’r buddiannau treth ar weddill yr arian yn eich ISA. Cofiwch edrych ar y gwahanol ddewisiadau i weld beth sy’n gweddu orau i’ch amgylchiadau chi.

Ddydd Mercher, cyhoeddodd y Canghellor y bydd mwy fyth o hyblygrwydd yn y system ISA, yn sgil creu’r ISA Hyblyg newydd - lle mae rhwydd hynt i gynilwyr godi arian a’i roi yn ôl yn ystod yr un flwyddyn dreth, heb iddo gyfrif tuag at uchafswm eu lwfans ISA ar gyfer y flwyddyn honno, cyn belled â bod yr ad-daliad yn digwydd yn yr un flwyddyn dreth ag y codwyd yr arian ynddi. Yn y gorffennol, roedd arian a dynnwyd allan o ISA yn colli ei statws di-dreth.

Lansiodd y Llywodraeth hefyd gynllun ISA “Cymorth i Brynu” newydd, a fydd yn helpu pobl sy’n prynu am y tro cyntaf i gael eu cartref cyntaf. Am bob £200 y bydd rhywun sy’n prynu am y tro cyntaf yn ei gynilo, bydd y Llywodraeth yn ychwanegu £50 ato. Bydd y tâl ychwanegol hwn ar gael ar gyfer hyd at uchafswm o £15,000. Felly os yw prynwr yn cynilo £12,000 i brynu ei gartref cyntaf, bydd y Llywodraeth yn ychwanegu £3,000 ato. Bydd modd i gynilwyr gael gafael ar yr arian hwn a chodi arian o’r cyfrif os oes ei angen at ddiben arall, ond dim ond i’r rheiny sy’n defnyddio’r arian i brynu tŷ y bydd y tâl ychwanegol ar gael. Bydd yr ISA Cymorth i Brynu ar gael ar gyfer tai sy’n costio £250,000 neu lai, neu £450,000 neu lai yn Llundain yn unig.

I lawer ohonom, mae dewis lle i gadw ein cynilion yn gallu bod yn benderfyniad brawychus. Fel gydag unrhyw benderfyniad ariannol, mae’n syniad da cymharu cynnyrch wrth ystyried agor ISA. Bydd eich amgylchiadau personol yn ystyriaeth fawr wrth i chi ddewis yr ISA cywir, ond bydd dewis yn graff yn helpu i sicrhau y cewch yr ISA iawn i chi a’ch teulu.

Published: 24/03/2015