8 April 2015

Mae'n rhaid rheoli diwygiadau i bensiynau yn briodol

Mae'n rhaid i ddiwygiadau’r Canghellor o ran pensiynau fynd law yn llaw â mesurau cadarn ar gyfer diogelu cwsmeriaid i gefnogi’r rhai sydd fwyaf ei angen, meddai Graeme Yorston, Prif Weithredwr y Grŵp, Cymdeithas Adeiladu’r Principality.

Un o’r cyhoeddiadau yng Nghyllideb mis Mawrth a drafodwyd fwyaf oedd cyhoeddiad George Osborne y bydd pobl sydd eisoes wedi prynu blwydd-dal yn gymwys ar gyfer ‘rhyddid pensiynau’, fel y’i gelwir, o 2016 ymlaen.

Dros y blynyddoedd diweddar, daeth gwerth blwydd-daliadau yn fater amwys. Mae cyfraddau llog isel a’r ffaith bod y blwydd-dal yn dod i ben pan fo pensiynwr yn marw wedi ychwanegu at eu hamhoblogrwydd.
I geisio gweithio yn erbyn hyn, roedd cyllideb y llynedd yn cynnwys diwygiadau pellgyrhaeddol i ryddid pensiynau. Caniataodd y newidiadau hyn i bobl gael gafael ar eu cynilion pensiwn ac ariannu eu pensiynau fel y mynnant. Ar y pryd, canmolwyd hyn fel cam radical a oedd yn golygu mewn gwirionedd bod yr orfodaeth i brynu blwydd-dal wedi’i dileu.

Croesawyd y newidiadau hyn i’r rheolau gan lawer o bobl, ond nid oeddynt fawr o gysur i bensiynwyr a oedd yn canfod eu hunain wedi’u clymu eisoes i flwydd-dal gwerth isel neu bolisi nad oedd yn gweddu i’w hamgylchiadau bellach. I’r pensiynwyr hyn, roedd gadael blwydd-dal yn gam drud; yr unig ffordd i wneud hynny oedd drwy dalu treth o 55% o leiaf.

O ystyried yr anfanteision hyn, byddai pum miliwn o bensiynwyr wedi bod wrth eu boddau y mis diwethaf o glywed bod y cyfyngiadau ar brynu a gwerthu polisïau i gael eu dileu’n llwyr o fis Ebrill 2016 ymlaen.
Ond er bod hyn yn ymddangos yn gam mentrus ar yr wyneb, mae wedi achosi i lawer, gan ein cynnwys ni, fynegi pryder ynglŷn â diogelu cwsmeriaid. Mewn sawl ffordd, mae ymrymuso defnyddwyr yn beth da i’w wneud. Roedd y Canghellor yn iawn pan ddywedodd y dylid ymddiried mewn pobl sydd wedi gweithio’n galed a chynilo ar hyd eu hoes i reoli eu pensiynau eu hunain. Nid oes amheuaeth na fydd rhai yn croesawu gallu tynnu ar yr arian hwnnw fel y mynnant.

Ond blwydd-daliadau fydd y dewis gorau o hyd ar gyfer llawer o bensiynwyr, ac, os na chânt eu rheoli'n gywir, mae’n bosibl y bydd y diwygiadau’n arwain pobl i drafferthion ariannol, ac at y llethr llithrig nad yw’n ystyried amgylchiadau unigolion. Ar wahân i hyn, a’r ffaith nad oes unrhyw sicrwydd ynglŷn â sut y bydd y farchnad ar gyfer gwerthu blwydd-daliadau’n gweithio, ni roddodd y Canghellor unrhyw fanylion o’r mesurau a gymerir er mwyn darparu cyngor ac arweiniad addas i bensiynwyr i’w galluogi i wneud dewisiadau cytbwys ynghylch eu dewisiadau.

Mae’r Llywodraeth wedi lansio gwasanaeth am ddim Pension Wise i gyd-fynd â’r diwygiadau rhyddid pensiynau a gyhoeddwyd y llynedd. Bydd hyn yn helpu’r rhai dros 55 oed sy’n dymuno manteisio ar y diwygiadau pensiwn o Ebrill 6 ymlaen, gan eu galluogi i gymryd rheolaeth o’r holl arian y maent wedi ei gynilo ar gyfer eu hymddeoliad a’i wario, ei gynilo neu ei fuddsoddi fel y mynnant.

Ond ni fydd cyngor yn cael ei roi ynglŷn â newid arfaethedig arall - caniatáu i’r rheini â blwydd-daliadau werthu’r incwm am gyfandaliad mewn arian parod.

Mae sôn hefyd y bydd Pension Wise yn rhoi cyngor cyffredinol ond na fydd yn rhoi cyngor sy’n benodol i’r unigolyn – bydd yn rhaid i bobl barhau i dalu cynghorydd ariannol i gael hynny.

Gan fod y newidiadau yn effeithio ar nifer sylweddol o bobl mewn cymdeithas, mae'n rhaid rhoi gweithdrefnau cefnogi digonol ar waith i sicrhau bod pensiynwyr yn gallu cael gafael ar gyngor o ansawdd da i’w galluogi i wneud penderfyniadau cytbwys ynglŷn â’u sefyllfa ariannol.

Yn anffodus, mae’r newydd yr wythnos hon fod ymchwiliad wedi’i lansio i honiadau fod manylion pensiynau miloedd o bobl yn cael eu gwerthu i dwyllwyr a chwmnïau sy’n galw’n ddiwahoddiad yn dangos bod sail i’r pryderon hyn.

Awgrymodd y Canghellor y bydd mwy o arweiniad a chyngor yn cael ei ddatblygu. Bydd hyn yn hollbwysig i amddiffyn pensiynwyr, rhai ohonynt yn agored i niwed ac efallai heb fod wedi paratoi ar gyfer, nac ychwaith yn deall, y penderfyniadau buddsoddi y mae'n rhaid iddynt eu cymryd erbyn hyn ac a allai newid eu bywydau. Er y bydd yn rhaid aros tan ar ôl yr Etholiad Cyffredinol i weld a fydd y cynigion yn cael eu gweithredu, nid oes lle i laesu dwylo pan ddaw’n gwestiwn o ddarparu cymorth a rheolaeth ddigonol i’r rhai sydd angen hynny.

Published: 08/04/2015