Moving home

15 May 2015

Cyngor ar gyfer prynu am y tro cyntaf

Mae llawer ohonom yn breuddwydio am fod yn berchen ein cartref ein hunain, ond mae’n anodd weithiau gwybod lle i ddechrau. Mae Julie-Ann Haines, Cyfarwyddwr Cwsmeriaid y Principality, yn edrych yma ar y camau cyntaf tuag at sicrhau eich morgais eich hun am y tro cyntaf.

Mae’r geiriau ‘morgais’ a ‘prynu’ yn cael eu defnyddio mor aml yn ein bywydau bob dydd, fel ei bod yn hawdd cymryd yn ganiataol bod pawb yn deall y goblygiadau i gyd. Ond gall fod yn broses sy’n peri pryder i bobl.

Wrth feddwl am yr ymweliad hollbwysig cyntaf â’r tŷ, neu wrth chwilio am y cyfreithiwr cywir, neu wneud cynnig am y tŷ, mae’n hawdd teimlo eich bod yn ymdrin â mynydd o benderfyniadau a manylion wrth geisio prynu eich cartref cyntaf.

Wedi dweud hynny, gall cymryd y cam cyntaf hwnnw tuag at brynu eich cartref cyntaf roi cryn foddhad – ac allwch chi ddim rhoi pris ar y balchder mewn bod yn berchen ar eich cartref eich hun. Felly, sut yn union y dylai’r broses hon ddechrau a beth yw’r camau cyntaf?

Fe welwch sawl barn wahanol wrth chwilio’n fras ar-lein; a bydd pob un ohonynt yn dweud wrthych mai deall faint yn union y cewch ei fenthyca ddylai fod y cam cyntaf bob tro. Mae llawer o bobl yn credu y gallant gael ffigwr sylfaenol ar gyfer faint y cânt fenthyca trwy luosi eu hincwm – ond bydd banciau’n cyfrifo hyn yn dibynnu ar eich amgylchiadau unigol eich hun, eich incwm a’ch gwariant misol. Felly mae nifer o ffactorau’n cael eu hystyried wrth ganfod y rhif hollbwysig hwnnw.

Y peth pwysicaf i’w gofio yma yw cynllunio eich arian yn ofalus iawn fel eich bod yn gallu fforddio eich morgais nawr ac yn y dyfodol - gan wneud yn sicr eich bod yn gwbl gyfforddus â’r swm y byddwch yn ei ad-dalu. Bydd banciau a chymdeithasau adeiladu hefyd yn archwilio hyn, ond os ydych yn dymuno gallu fforddio gwyliau bob blwyddyn, neu’n meddwl prynu car newydd, cofiwch gynnwys hyn wrth ystyried y ffigurau.

Byddwch yn ymwybodol o bethau fel treth stamp a gofalwch eich bod wedi ystyried pob cost fach. Peth arall i’w gofio yw pwysigrwydd cyfraddau llog a gwneud yn siŵr eich bod yn cael y fargen orau ar eich cyfer chi.

Treuliwch amser yn cymharu cynigion. Gwnewch yn siŵr y byddwch yn gallu fforddio’r ad-daliadau pe byddai cyfraddau llog yn codi yn y dyfodol. Nid dim ond cwestiwn o faint y gallwch ei fforddio nawr yw hi, ond hefyd faint y gallwch ei fforddio yn y dyfodol. Os bydd cyfraddau’n codi, neu os byddwch yn colli eich swydd, mae angen i chi fod yn sicr y byddwch yn dal i allu fforddio’r morgais.

Felly beth nesaf?

Pan fyddwch yn gwybod faint y cewch ei fenthyca, bydd eich banc neu gymdeithas adeiladu wedyn yn cadarnhau a ydyn nhw’n gallu bwrw ymlaen â’r benthyciad, gan eich arwain drwy rai o’r manylion cyfreithiol ac ariannol manaf cyn eich gwahodd i apwyntiad morgais swyddogol.

Gan mai prif ddiben yr apwyntiad fydd casglu llawer o wybodaeth ddefnyddiol amdanoch chi a’ch sefyllfa ariannol, mae’n bwysig eich bod yn paratoi ac yn dod â chymaint o fanylion ag y gallwch gyda chi, fel slipiau cyflog, datganiadau banc a phrawf o’ch cyfeiriad, er mwyn gofalu bod popeth yn mynd mor hwylus a diffwdan â phosibl.

Ar wahân i siarad â’ch benthyciwr morgais, mae’r camau nesaf yn cynnwys cael gafael ar gyfreithiwr, cael yr arolwg cywir a threfnu yswiriant rhag ofn i rywbeth annisgwyl ddigwydd. Mae’r pwynt olaf hwn yn hollbwysig, gan fod yn rhaid iddo fod yn ei le cyn i chi gael cyfnewid unrhyw fath o gontract â’r gwerthwr. Gan fod nifer o wahanol ddewisiadau ar gael, mae’n hawdd cael eich drysu, felly mae’n bwysig cofio bod eich banc neu gymdeithas adeiladu yno bob cam o’r ffordd i’ch arwain drwy’r broses.

Ar ôl ichi ymdrin â’r holl fanylion, byddwch wedyn yn clywed newyddion ynglŷn â’ch cynnig morgais – a chyda lwc bydd hynny’n golygu y byddwch ar eich ffordd tuag at gael eich cartref perffaith yn swyddogol.
Felly, er bod llawer i feddwl amdano, mae’n bwysig peidio â gadael iddo eich llethu, a threulio digon o amser yn deall yn union beth yw’r holl oblygiadau.

Mae’n debyg mai prynu tŷ fydd yr ymrwymiad ariannol mwyaf a wnewch chi byth, ond gall hefyd fod yr un sy’n rhoi’r boddhad mwyaf i chi. Mae eich banc neu gymdeithas adeiladu yno i’ch arwain bob cam o’r ffordd ac i wneud eich taith mor ddidrafferth â phosibl - gan roi mwy o amser i chi boeni am eich parti ‘symud i mewn’ a llai o amser i chi bryderu dros ffigurau.

Published: 15/05/2015