24 February 2017

Helpu Prynwyr Tro Cyntaf i Ddeall y Jargon

Gall prynu eich cartref cyntaf achosi digon o straen ynddo’i hun, heb i dermau technegol dryslyd gael eu taflu o gwmpas i ychwanegu at eich penbleth. Mae Rheolwr Cynnyrch Cymdeithas Adeiladu’r Principality, Christopher Johnson, yma i’ch helpu i ddeall y jargon y bydd prynwyr tro cyntaf yn ei glywed yn rheolaidd wrth brynu tŷ, gan wneud pethau fymryn yn haws.

Mae prynu tŷ yn gam mawr ac mae’n anochel y byddwch yn wynebu sefyllfaoedd cwbl newydd, yn siarad â chyfreithwyr neu froceriaid morgais, ac yn clywed termau technegol penodol nad ydych wedi’u clywed erioed o’r blaen. Bydd yn anodd ar y dechrau, wrth reswm, ond trwy ymgyfarwyddo â’r ymadroddion, y polisïau a’r dywediadau ar ddechrau’r daith, bydd y gweddill lawer yn haws.

Cytundeb mewn egwyddor (AIP)

Byddwch yn cael datganiad gan eich banc neu gymdeithas adeiladu pan fydd wedi cytuno i fenthyca swm penodol i chi ar dŷ, cyn belled â bod y ceisiadau morgais a gyflwynwyd yn cael eu cymeradwyo. Mae’r cytundeb mewn egwyddor hwn yn ffordd effeithiol iawn o ddangos i werthwr bod gennych chi ddiddordeb mawr yn yr eiddo. Fel arfer, mae’r AIP yn ddilys am rhwng 60 a 90 o ddiwrnodau, ond sicrhewch eich bod yn gwirio hyn gyda’ch benthyciwr penodol. Mae’n werth nodi bod cytundeb mewn egwyddor yn cael ei alw hefyd yn ‘dystysgrif fenthyg’ neu’n ‘benderfyniad mewn egwyddor’ yn aml.

Cymhareb benthyciad i werth (LTV)

Mae cymhareb benthyciad i werth yn derm ariannol y bydd eich benthyciwr yn siŵr o gyfeirio ato pan fyddwch chi’n sgwrsio. Yn syml, y gymhareb benthyciad i werth yw cyfanswm y morgais y gallwch chi ei gael o’i gymharu â gwerth yr eiddo. Er enghraifft, pe byddai gennych chi forgais o £150,000 ar dŷ a oedd werth £200,000, 75% fyddai’r gymhareb benthyciad i werth, sy’n golygu y byddai angen 25% o flaendal arnoch chi. Ond fel prynwr tro cyntaf, gallech fod yn chwilio am forgais gydag LTV uwch, gan roi llai o arian o bosibl tuag at flaendal. Ni waeth beth yw’r sefyllfa, bydd eich benthyciwr yn cynnal profion llym ar eich cyllid cyn cytuno ar unrhyw beth, er mwyn sicrhau y byddwch chi’n gallu ymdopi â’r taliadau morgais os bydd eich amgylchiadau ariannol yn newid yn y dyfodol.

Ffi trefnu

Mae’n bosibl y byddwch yn talu ffi trefnu i’ch benthyciwr am baratoi eich morgais, yn yr un modd ag y byddech yn talu ffioedd gweinyddu i asiant tai pe byddech yn rhentu eiddo. Ond y peth pwysig yw eich bod yn edrych yn ofalus ar faint fydd eich ffi gan fod hyn yn gallu amrywio’n sylweddol rhwng gwahanol fenthycwyr a chynnyrch morgais.

Telerau morgais

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn credu mai 25 mlynedd yw cyfnod morgais. Fodd bynnag, bydd eich Cynghorydd Morgais yn edrych ar eich amgylchiadau personol ac ariannol ac yn rhoi cyngor ar y cynnyrch, yn ogystal ag ar y cyfnod morgais sy’n fwyaf buddiol i chi.

Cyfnewid

Bydd y cyfnewid yn garreg filltir hynod gyffrous ar eich taith i brynu tŷ, oherwydd dyma pryd y bydd y fargen wedi’i rhwymo mewn cyfraith. Ar ôl hyn, ni all y perchnogion presennol dynnu’n ôl. Mae’r cyfnewid yn digwydd rhwng cyfreithwyr y prynwr a’r gwerthwr, pryd y bydd contractau yn cael eu cyfnewid a’r prynwr yn talu’r blaendal. Fel arfer, cytunir ar ddyddiad cwblhau yn ystod y cyfnewid (mwy am hynny yn nes ymlaen), a fydd o fewn pedair wythnos fel arfer.

Gweithred y Morgais

Dogfen gyfreithiol yw hon a lunnir gan y benthyciwr, a bydd ef a pherchennog y tŷ yn ei llofnodi. Bydd gweithred y morgais yn awdurdodi bod y prynwr yn defnyddio’r benthyciad ar gyfer eiddo â morgais, ond bydd hefyd yn nodi hawl y benthyciwr i gadw meddiant o’r eiddo hyd y bydd y morgais wedi’i dalu’n ôl yn llwyr.

Trawsgludo

Mae hyn yn cyfeirio at gyfres o waith a wneir gan eich twrnai neu gyfreithiwr er mwyn paratoi dogfennau penodol mewn modd cyfreithiol er mwyn i chi brynu tŷ. Mae hyn yn cynnwys cofrestru’r tŷ gyda’r Gofrestrfa Tir, cynnal chwiliadau ar yr eiddo neu’r ardal i roi gwybodaeth i chi na fyddai asiant tai neu arolwg wedi ei chanfod o bosibl, a chyflwyno eich diddordeb yn yr eiddo, sy’n caniatáu i’r gweithredoedd swyddogol gael eu newid. Cofiwch, bydd talu am y gwasanaeth hwn, sy’n gwbl angenrheidiol, yn gost ychwanegol y bydd angen i chi ei chynnwys yn eich cyllideb.

Prisiad

Bydd eich benthyciwr yn trefnu prisiad - sef arolwg yn ei hanfod - i sicrhau bod y tŷ yn addas i fenthyca arian arno. Sylwer, bydd angen i chi dalu am hyn er ei fod er budd benthyciwr y morgais. Meddyliwch am y peth fel cam arall i fod yn berchennog tŷ.

Cwblhau

Hwn yw’r cam olaf wrth brynu tŷ. Y cwblhau yw’r adeg pan fydd yr eiddo yn cael ei drosglwyddo’n gyfreithiol i’ch enw chi. Llongyfarchiadau!

Published: 24/02/2017

Principality. Lle mae cartref yn bwysig.